Wiązowna – plan dóbr w XIX w.

„Plan Dóbr Wiązowney” – mapa rękopiśmienna, pochodząca ze zbiorów Biblioteki Narodowej datowana na XIX w.

 W 1817 nastąpił podział  rozległych dóbr wiązowskich, na część wschodnią – duchnowską  i część zachodnią – wiązowską.

Adolf von Maltzan, właściciel całego majątku (odziedziczonego po ojcu Józefie von Maltzan),  sprzedał wówczas część zachodnią swojego majątku – Michałowi Rydeckiemu* a sam zachował część wschodnią przynależącą do patrymonialnej gminy Duchnów powiatu siennickiego** (na mapie – tereny na prawo od „Granicy od Duchnowa”)

*Michał Rydecki był przemysłowcem z Warszawy. Jako jedyny z dziedziców dóbr wiązowskich jest pochowany na cmentarzu w Wiązownie. (przyp. red.)

Na mapie widnieje kolonia Michałówek, założona przez właściciela tych terenów – Michała Rydeckiego i nazwana jego imieniem dopiero po jego śmierci w 1824 roku. Co sugeruje, że mapa nie powstała wcześniej.

mapa_dobra_wiazowna_1844
http://polona.pl/item/24560183/0/

Właścicielem dób wiązowskich w 1827 roku został Tadeusz hr. Mostowski.

W 1844 roku córki Tadeusza hr. Mostowskiego  sprzedały wiązowski majątek z wioskami: Białek, Boryszew, Góraszka, Izabela, Majdan, Michałówek, Mlądz, Młyn Ruda, Rycice, Wiązowna, Zbójna Góra (austeria)**. (Sprzedany majątek pokrywa się z dobrami przedstawionymi na mapie)

Nowymi właścicielami dóbr wiązowskich zostają: Rozalia z Rosenthalerów Kempnerowa oraz jej synowie.

W 1846 roku wspólnikiem Rozalii Kempnerowej i współwłaścicielem majątku wiązowskiego  zostaje Seweryn hr. Ursuski.

1857 – Dobra Wiązowny kupują Stanisław Brykczyński i jego żona Wanda z hr. Zamoyskich.

1859 – po śmierci dziedzica następuje początek likwidacji wiązowskiego dominium. Nowym właścicielem, znacznie pomniejszonego już majątku zostaje Julian Władysław Domaniewski z żoną Rachelą z Wolskich.

Jak zauważa K. Oktabiński na mapie jest zaznaczona równa szosę lubelska, a ta powstała w 1836 roku.

Na mapie nie widnieje Nadmień (Emów), który powstał ok. 1856 czy Gródek (ok.1862). Na mapie jest kolonia Izabella (1810), która po 1871 nosiła nazwę Izabela.

Można zatem przyjąć, że mapa powstała między 1836 a 1856 rokiem. Być może na potrzeby sprzedaży majątku w 1844?

Opracowanie: © Joanna Filimonow 
na podstawie: **„600 lat Wiązowny 1414-2014″, materiały z sesji popularnonaukowej w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym, pod red. A. Dybkowskiej, Wiązowna 2014
informacje przesłane od K.Oktabińskiego
źródło mapy: http://polona.pl/item/24560183/0/ Mapa znaleziona w Internecie przez p.Arkadiusza Dyla – dziękujemy

punkt

Między Wiązowną a Majdanem, w okolicy Góraszki zaznaczono na mapie „dół piekielny”…Jak głosi miejscowa legenda (przekazana przez jednego z naszych czytelników):

O dole piekielnym opowiadał mi tata. To miejsce na przeciwko wjazdu do Volvo w Góraszce. Od tyłu, przy płocie lotniska. To była dziura w ziemi, która mimo zasypywania ciagle się odnawiała. Miejscowi mówili na to piekiełko. W końcu została szczęśliwie zasypana.

plan_dobr_XIX
źródło: http://polona.pl/item/24560183/0/