Czy gminie takiej jak nasza potrzebna jest kultura?

Czy gminie takiej jak nasza potrzebna jest kultura?

Projekt Wiązowskiego Centrum Kultury; Architekt: ARCHICON Szczesiuk&Wilczek s.c.

Zacznijmy może od rozwinięcia pojęcia „kultura” w postawionym pytaniu.

Spójrzmy co na temat terminu „kultura” można przeczytać w internetowej Wikipedii:

Kultura (z łac. colere = „uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie”) – termin wieloznaczny, pochodzący początkowo od łac. cultus agri („uprawa ziemi”), interpretowany w różny sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).
Najczęściej rozumiana jest jako całokształt duchowego i materialnego dorobku społeczeństwa. Bywa utożsamiana z cywilizacją
Pierwotnie termin cultura wiązał się z uprawą roli, bądź hodowlą zwierząt i oznaczał przekształcanie naturalnego stanu zjawisk przyrody w stan bardziej użyteczny i przydatny człowiekowi
Po raz pierwszy w nowym znaczeniu termin ten został użyty przez Cycerona, który w dziele Disputationes Tusculanae użył sformułowania cultura animi (dosłownie: uprawa umysłu) w celu określenia pierwszej w literaturze koncepcji filozofii:
„Czymże bez ciebie bylibyśmy nie tylko my, ale czym byłoby w ogóle ludzkie życie? Tyś pozakładała miasta, ty rozproszonych ludzi powołałaś do życia społecznego, ty zespoliłaś ich między sobą najpierw przez wspólne osiedla, później przez małżeństwa, a wreszcie przez wspólnotę mowy i pisma. Tyś wynalazczynią praw, nauczycielką dobrych obyczajów i ładu.”
Od tego czasu termin „kultura” zaczęto wiązać z czynnościami ludzkimi mającymi na celu doskonalenie, pielęgnowanie czy kształcenie.

Jak widzimy kultura jest z człowiekiem związana nierozłącznie, od początku. Z każdą niemal dziedziną życia i jest mu potrzebna do życia jak chleb i woda.

Kultura w Gminie Wiązowna
Na terenie naszej gminy działa kilka instytucji i stowarzyszeń, które stwarzają mieszkańcom możliwość obcowania z kulturą. Biblioteki gminne, szkoły, Koło Gospodyń Wiejskich w Gliniance i wreszcie Gminny Ośrodek Kultury. Każde z nich ma swoją historię.
Biblioteki w naszej gminie (mieszczące się w Wiązownie, Gliniance, Duchnowie, a dawniej również w Radiówku) mają długą tradycję, nawet przedwojenną. Dziś księgozbiory liczą blisko 30 tys. woluminów, to pokaźny księgozbiór. Są to placówki, które oprócz dostępu do literatury pełnią również inne funkcje kulturalne. Organizuje się tu np. wystawy plastyczne, spotkania w ramach programu „Cała Polska czyta dzieciom”.
Koło Gospodyń Wiejskich kultywuje wielowiekowe tradycje ludowe. Stroje, muzyka i taniec, ozdoby, kuchnia regionalna, to wszystko żyje dzięki zaangażowaniu osób należących do koła. Kulturę ludową można podziwiać w Izbie Regionalnej w Gliniance.
Szkoły powinny z założenia uczyć młodzież kultury. W naszej gminie ta funkcja szkół jest szczególnie rozwinięta dzięki zaangażowaniu pedagogów i dyrekcji.
Jednak miejscem gdzie kultura powinna być i jest najbardziej obecna jest Gminny Ośrodek Kultury.

Gminny Ośrodek Kultury
Gminny Ośrodek Kultury w Wiązownie działa nieprzerwanie od początku lat dziewięćdziesiątych (wcześniejszy GOPiK działał w Gliniance), wciąż poszerzając swoją ofertę o nowe zadania. Od początku związana jest z nim pani Ania Chwalczuk, która szkoli kolejne roczniki młodych tancerek osiągających coraz lepsze wyniki w licznych konkursach. Przez kilka lat odbywały się tu zajęcia plastyczne. Od 2000 roku (początkowo wspólnie ze szkołą w Wiązownie) organizowany jest festyn na Dni Gminy Wiązowna oraz liczne inne mniejsze imprezy. Przez kilka lat w swych zadaniach Ośrodek miał również krzewienia kultury ruchowej (GOKRiS).
W 2006 roku, po wyborach samorządowych wójtem gminy został pan Marek Jędrzejczak. Zarówno on jak i Komitet Wyborczy Wspólnota Samorządowa, z którego radni zasiadają w obecnej Radzie Gminy, w programie wyborczym jako jeden z priorytetów postawili podniesienie jakości oferty kulturalnej związanej bezpośrednio z działalnością władz gminnych i budowę nowej siedziby dla Ośrodka Kultury. W pierwszej kolejności został oddzielony od zadań ośrodka sport i rekreacja. W lipcu 2007 roku w drodze konkursu została wybrana nowa dyrektorka, pani Mirella Żurawska, która całkowicie zmieniła wizerunek Ośrodka. Wyremontowano mocno zaniedbane pomieszczenia, wymieniono rozsypujące się okna i usunięto z nich kraty. Bardzo rozszerzył się zakres działań. Teraz Gminny Ośrodek Kultury oferuje obok wciąż bardzo prężnie działającej sekcji tanecznej, zajęcia plastyczne, muzyczne, ceramikę, balet, chór gospel, szkolenie zespołów muzycznych, kółko filmowe i teatralne, ma też w ofercie wiele imprez kulturalnych, dużą imprezę na Dni Gminy Wiązowna, współpracuje ze Stowarzyszeniem Wspólnota Samorządowa przy projekcie Centrum Integracji Pokoleń w ramach którego powstał Klub Aktywnego Seniora „Pogodna Jesień”. Powstał ostatnio program (mojego autorstwa) pt.:„Ratujmy naszą kulturę – tradycja ludowa Gminy Wiązowna – wczoraj, dziś i jutro”, który we współpracy z Kołem Gospodyń Wiejskich oraz Izby Regionalnej z Glinianki ma na celu propagowanie miejscowej kultury ludowej (wystąpiliśmy do ministerstwa o dofinansowanie tego projektu).
W tym roku została też zrealizowana bardzo potrzebna inwestycja – budowa placu zabaw dla dzieci przed siedzibą GOK. Pieniądze na tę inwestycję zostały zaplanowane w budżecie, ale Rada Gminy uznała, że w kryzysie są pilniejsze potrzeby i wycofała dotacje. Nowa dyrektorka charakteryzuje się jednak tym, że nie zrażają jej przeciwności. Zorganizowała bal charytatywny, pozyskała sponsorów, udało się jej zachęcić do wsparcia finansowego Radę Sołecką Gminy Wiązowna Kościelna i 1 czerwca 2009 na Dzień Dziecka plac zabaw został otwarty. Dzieciaki były zachwycone. (Zachęcamy sponsorów do fundowania nowych urządzeń placu zabaw.)
Oferta jest bardzo szeroka i wciąż się rozszerza, a zapotrzebowanie społeczne jest coraz większe. Nasi podopieczni osiągają duże sukcesy. Między innymi nasze tancerki zdobyły ostatnio podwójne mistrzostwo Polski w tańcu sportowym, jeden z naszych wokalistów wygrał konkurs w teatrze Buffo. Więcej na ten temat można przeczytać na naszej stronie w zakładce „Osiągnięcia naszych podopiecznych”.

Gminny Ośrodek Kultury od początku swojej działalności mieści się w pomieszczeniach wynajmowanych od OSP. Obecnie mieszczą się tu również Biblioteka gminna oraz Gminne Centrum Informacji. Przy obecnym tempie rozwoju zarówno gminy jak i oferty kulturalno oświatowej robi się tu zdecydowanie za ciasno. W przyszłym roku kończy się również dwudziestoletnia umowa najmu, więc nadszedł czas na zmiany.

Wiązowskie Centrum Kultury
W ostatnim czasie nasza gmina bije rekordy w pozyskiwaniu funduszy zewnętrznych. Jak podkreśla Wójt, wnioski składane są na wszelkie możliwe dotacje, a ich kolejność określa kalendarz naborów Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Funduszy Unijnych. Trzeba się spieszyć, ponieważ takich pieniędzy z Unii, jakie są teraz do wywalczenia już nie będzie.
Do jesieni 2008 przyjmowane były wnioski o dotacje na inwestycje związane z kulturą. Gmina zwróciła się więc o dofinansowanie budowy nowego Wiązowskiego Centrum Kultury. I udało się! Spośród 187 złożonych wniosków, dotyczących kultury, wybrano tylko 52 projekty. Wiązowna uzyskała na ten cel 6 mln zł, przy całkowitym koszcie inwestycji wynoszącym 10 629 199 zł (blisko 60% całego budżetu!). To wielki sukces. Do końca 2011 roku piękny nowy budynek stanie w sercu Wiązowny przy ul.Lubelskiej (w miejscu gdzie dawno temu stał budynek urzędu gminy – na wprost wylotu ulicy Leśnej i przystanku w kierunku Otwocka). Na pewno stanie się wizytówką naszej gminy.
Nowy budynek oprócz ośrodka kultury pomieści również bibliotekę oraz GCI. Będzie miał salę widowiskową i wiele pomieszczeń, które pozwolą nam zaspokajać wszelkie potrzeby kulturalne mieszkańców naszej gminy. Inwestycja obejmuje całą infrastrukturę, muszlę koncertową, parkingi.
Nasz nowy ośrodek będzie ekonomiczny. Zbudowany w nowoczesnej technologii, będzie energooszczędny, ale też będzie posiadał system odzyskiwania ciepła.

Problemy
Wydawać by się mogło, że taki sukces powinien wszystkich ucieszyć – gmina pozyskuje duże pieniądze, jesteśmy postrzegani jako wiarygodny partner, w którego warto inwestować. Jeden warunek musi być spełniony – na dotowane inwestycje trzeba wyłożyć część pieniędzy z własnego budżetu – zazwyczaj około 30-40%. Jeśli jednak zrobi się rachunek ekonomiczny to widać gołym okiem, że się to opłaca. Jeśli planujemy trzy inwestycje każda po ok. 10 milionów, a mamy tylko 10 milionów, to możemy albo zrealizować tylko jedną inwestycję, albo wystąpić o dotacje i zrealizować wszystkie. Taką politykę prowadzi nasza gmina i pieniądze zdobywa. Kanalizacja, wodociąg, drogi i w końcu Wiązowskie Centrum Kultury. Wszystko to dotowane z pieniędzy unijnych.
Problem w tym, że są osoby, którym z nieznanych bliżej powodów budowa WCK (a przynajmniej w planowanym miejscu) jest nie na rękę. Zaczęło się jeszcze zanim dotacja została przyznana. W interpelacji 21/2008 z dn. 3.04.2008 czytamy:

Odpowiedź jest jednoznaczna:

Jeśli nie można odczytać tekstu proszę kliknąć
TUTAJ.

Wiązowskie Centrum Kultury będzie usytuowane na tej właśnie działce. Nie ma możliwości zastosowania istniejącego projektu w innej lokalizacji. Otrzymana dotacja przypieczętowała sprawę. „Części” mieszkańców musi jednak bardzo zależeć na powstrzymaniu tej inwestycji, ponieważ rozpętała się prawdziwa wojna o WCK.
Komisja Rewizyjna, której autorka interpelacji jest przewodniczącą, przypuściła frontalny atak na Gminny Ośrodek Kultury usiłując znaleźć cokolwiek, co pozwoliłoby zdyskredytować działalność GOK i tym samym wycofać dotację na budowę WCK w nie odpowiadającej jej lokalizacji.

Ciężko jest nie znając podstaw księgowości (a księgowość samodzielnych jednostek samorządowych jest szczególnie skomplikowana) skontrolować całość budżetu Gminnego Ośrodka Kultury. Komisja oczekiwała zatem, że księgowa GOK udostępni dokumenty, opisze i wytłumaczy wszelkie zawiłości tego systemu (czyli praktycznie oprócz własnych obowiązków zajmie się szkoleniem laików, chcących jej udowodnić błędy). Co ciekawe wcześniejsza kontrola firmy audytowej nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Komisja nie dała jednak za wygraną i z godnym lepszej sprawy zaangażowaniem nadal kontroluje księgowość GOK. Nawet opinia prawna, z której wynika jasno, że komisja rewizyjna nie ma prawa kontrolowania całej księgowości samorządowej jednostki kultury nie zniechęciła członków Komisji.
Efektem pracy Komisji, jak można się było spodziewać jest wniosek, iż należy wycofać pieniądze na wkład własny w budowę WCK, a teren sprzedać, co ma wpłynąć korzystnie na stan finansów gminnych. Skądinąd chodzą pogłoski, że tajemniczy inwestor zainteresowany kupnem i wykorzystaniem tej działki pod własną inwestycję już jest. (Oto propozycja Komisji Rewizyjnej wyrażona przez jej Przewodniczącą – „można wsiąść w autobus i pojechać do Warszawy, tam jest wspaniała oferta kulturalna dla wszystkich”. Ciekawe podejście do sprawy…)

Pisma krążące pomiędzy Przewodniczącą Komisji Rewizyjnej a Dyrektorką GOK są jawne i można się z nimi zapoznać w Gminnym Ośrodku Kultury. To samo dotyczy opinii prawnej oraz wniosków z audytu oraz kontroli przeprowadzonej przez Komisję Rewizyjną.

Rachunek zysków i strat
A teraz załóżmy, że Rada Gminy poprze wniosek Komisji Rewizyjnej i pieniądze na wkład własny zostaną przeznaczone na inny cel. Jak będzie wyglądała sytuacja?
Po pierwsze automatycznie tracimy dotację, a więc 6 milionów złotych. Nawet jeśli założymy, że tajemniczy inwestor jest bardzo zainteresowany działką, to z pewnością nie zapłaci za nią 6 milionów złotych.
Po drugie tracimy jedyną możliwość na wybudowanie Wiązowskiego Centrum Kultury. Tego typu dotacje zapewne jeszcze będą, ale będzie je o wiele trudniej uzyskać, szczególnie w przypadku wycofania się z raz już uzyskanej.
A poza tym – po trzecie – jeśli wycofamy się z otrzymanej dotacji raz, to stracimy wiarygodność na długo, przez co być może stracimy możliwość pozyskania również innych środków europejskich, dzięki którym dziś gmina rozwija się jak nigdy.
W efekcie gmina faktycznie może tylko stracić.
Trudno mi uwierzyć, że autorom tego zamieszania chodzi o „dobro ogółu”.

Apel
Szanowni Państwo, mieszkańcy naszej gminy.
Bardzo zależy nam na tym, aby dać naszym dzieciom, seniorom i wszystkim Państwu możliwość korzystania z oferty kulturalnej na możliwie najwyższym poziomie. Myślę, że wszyscy na to zasługujemy. Chcemy, żeby nasz nowy budynek Wiązowskiego Centrum Kultury stał się prawdziwym sercem naszej gminy, żebyśmy się tam wszyscy spotkali już za dwa lata. Jeśli i Państwu leży na sercu to jak w przyszłości nasi najmłodsi będą spędzali wolny czas – przed telewizorem?, w barze na piwie?, czy też na zajęciach plastycznych lub kółku teatralnym? Mamy wybór!
22 grudnia o godzinie 15.00 rozpocznie się sesja Rady Gminy, na której możemy się wypowiedzieć w tej sprawie. Zachęcamy więc Państwa do przybycia do Urzędu Gminy tego dnia i wyrażenia swojego poparcia dla Wiązowskiego Centrum Kultury. Sesje są otwarte – każdy mieszkaniec może przyjść i zabrać głos.
6 stycznia 2010 roku odbędzie się sesja budżetowa, na której zapadnie ostateczna decyzja w tej sprawie.

Projekt Wiązowskiego Centrum Kultury; Architekt: ARCHICON Szczesiuk&Wilczek s.c.