Emów

Share

Emów, źródło: UG WiązownaEmów – wieś i osiedle w gminie Wiązowna położone w Mazowieckim Parku Krajobrazowym, w dolinach rzek Świder i Mienia.
Liczba mieszkańców: 349 (stan na dzień 29.06.2015, UG Wiązowna)
Zarząd osiedla kadencja 2015-2019:
Przewodniczący – Leszek Orłowski
Członkowie – Maria Jedynak, Krystyna Repczyńska, Jacek Stojanowski, Wojciech Cacko, Tomasz Piękoś, Barbara Kałowska

Emów, 2009, foto: AS
Emów, 2009, foto: AS

Osiedle Emów to obszarowo jedno z większych tzw. jednostek pomocniczych gminy Wiązowna o ogromnych walorach przyrodniczych i dużym potencjale turystycznym, który jednak nie jest w pełni wykorzystywany.

Emów, 2009, foto: AS
Emów, 2009, foto: AS

Emów, administracyjnie określany jest mianem osiedla, ale jego obszar stanowią przede wszystkim lasy, wchodzące w skład Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Przez miejscowość przepływa rzeka Mienia, która na tym odcinku jest objęta ochroną i wchodzi w skład rezerwatu przyrody „Świder”

Zabudowa mieszkaniowa jest skoncentrowana na niewielkim obszarze. Główna linia zabudowy znajduje się po zachodniej stronie ul. Mlądzkiej, między drogą wojewódzką 721 a rzeką Świder, która stanowi tu granicę między gminą Wiązowna a gminą Otwock. W tej okolicy znajduje się także „Mądralin” – dawny Dom Pracy Twórczej PAN, zbudowany w latach 1921-1923 z fundacji znanego szewca warszawskiego Stanisława Hiszpańskiego (obecnie Centrum Konferencyjne „Mądralin”) oraz zamknięty obiekt specjalny (Centralny Ośrodek Szkolenia ABW)

Emów, "Mądralin", foto: RS

 

Druga linia zabudowy zlokalizowana jest na północ od DW721 i rzeki Mieni. W tej części Emowa powstał w PRL-u kompleks działek rekreacyjnych Rady Ministrów. Obecnie część budynków jest wykorzystywana cały rok.

Między szosą lubelską a ulicą Wiązowską (DW 721) w Emowie znajduje się oczyszczalnia ścieków gminy Wiązowna. Mimo obecności obiektu na terenie osiedla, mieszkańcy Emowa wciąż czekają na podłączenie do gminnej sieci kanalizacyjnej.

Emów, foto: AS

 

Wieś posiada wodociąg ale nie jest podłączona do sieci gazowej. Przez wiele lat problemem był fatalny stan i brak chodników na ul. Mlądzkiej. W 2012 mieszkańcy wsi doczekali się nowej nawierzchni asfaltowej oraz chodnika na tej ulicy.

W najbliższym czasie planowane są następujące inwestycje w Emowie*:

-Modernizacja drogi ul. Sosnowej
-Budowa kanalizacji w Emowie
-Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Sosnowej i Gołębia – projekt

Ciekawostki, atrakcje turystyczne, zabytki

Wieś letniskowa Emów została założona w sosnowych lasach nad Mienią ok. 1856 r. na terenie dóbr Wiązowna. Początkowo nazywała się „Nadmień”, czyli wieś nad Mienią.  Obecna nazwa, funkcjonująca od 1865 r., pochodzi od imienia Emmy.

Na prawym brzegu Świdra, przy niebieskim szlaku turystycznym znajduje się pomnik upamiętniający powstańców z 1863 roku, ufundowany przez Józefa Skibińskiego z Gródka, obecnie odrestaurowany.

Pomnik 1863, foto: RS
Pomnik 1863, foto: RS

Na lewym brzegu Mieni, w pobliżu pojedynczych zabudowań, ok. 4km od centrum Wiązowny,  znajduje się pomnik przyrody; liczący ok. 400 lat dąb szypułkowy o obwodzie ok. 550 cm i wys. 20 m, zwany Bartkiem Mazowieckim.

Przez wiele lat był uważany za najstarsze drzewo w okolicach Warszawy. Do pomnika przyrody prowadzi znakowany, czerwony szlak turystyczny. Niestety nie jest należycie utrzymywany i miejscami może być nieprzejezdny dla rowerzystów.

Emów, foto: AS
Dąb „Bartek”, foto: AS

Przez Emów przebiega linia dawnych umocnień niemieckiej linii obronnej Bruckenkopf Warschau (Przedmoście Warszawa) wybudowanych przez Kajzerowskie Niemcy w latach 1915-1916. Umocnienia były później wykorzystane przez Polaków w wojnie z Bolszewikami w sierpniu 1920 roku. Odcinek „Wiązowna” okazał się się wówczas najlepiej zachowanym z całej linii niemieckich umocnień z 1915 roku.  Latem 1920 roku zachowało się tu kilkadziesiąt żelbetowych schronów oraz część infrastruktury wspierającej – schrony z blachy falistej i oszalowane rowy strzeleckie a także część sieci kolczastych.

I Linia obrony przebiegająca śladem niemieckiej linii umocnień z 1915 roku od Wisły przez Jarosław, Emów, Wiązownę do Góraszki stała się (…) oparciem dla żołnierzy 15 Wielkopolskiej DP gen Władysława Junga liczącej 67 oficerów, ok. 5.900 bagnetów, 70 szabel. Był to najlepiej przygotowany do obrony odcinek Przedmościa Warszawa i przebieg walk w sierpniu 1920 roku w pełni dowiódł jego wartości bojowej. (…)**

Umocnienia w Emowie posłużyły także Niemcom w czasie II wojny światowej, w latach 1940-1944.  Prace nad budową nowych umocnień rozpoczęły się już jesienią 1940 ale trwały tylko do maja 1941 roku. W Wiązownie i Emowie w skład nowych pozycji włączono także zachowane obiekty z czasów I wojny światowej.

Po zakończeniu wojny, prace saperskie, w tym detonacja niewypałów w starych umocnieniach, oraz powojenna zbiórka złomu, przyczyniły się do zniszczenia większości umocnień Wiązowny. Dodatkowo budowa obwodnicy w latach 70-tych oraz rozwój zabudowy zatarły przebieg umocnień na tutejszym obszarze. Do dnia dzisiejszego zachowało się jednak kilka obiektów oraz ich fragmentów.

Do Gminnej Ewidencji Zabytków wpisano znajdujące się na terenie Emowa:

1) Pozycja „Góra Sobotów”*** złożona z 11 żelbetowych obiektów (w stanie ruiny), dobrze zachowanego układu rowów strzeleckich i reliktów schronów polowych.
2) Ciąg dobrze zachowanych rowów strzeleckich i schronów polowych: niemieckich, polskich, sowieckich

punkt

***Góra Sobotów – piaszczysta wydma, którą swą nazwę zawdzięcza właścicielom gruntów na których znajduje się wzniesienie, określane mianem „góry”. Przed wojną w pobliżu znajdowało się gospodarstwo rolne Stanisława Soboty.

Góra Sobotów, foto: Joanna Czubak

Góra Sobotów stanowi zimową atrakcję dla najmłodszych mieszkańców Wiązowny i okolic. Jest to idealne miejsce to zjeżdżania na sankach. Podczas śnieżnych zim można tu spotkać wycieczki z pobliskiej szkoły w Wiązownie.

Data pierwszej publikacji 23.02.2010 Wiazowna.info.pl, aktualizacja 23.07.2015

Opracowanie: Joanna Filimonow
na podstawie:
J.Kałuszko, P.Ajdacki „Otwock i okolice”, wyd. II, Pruszków 2006.
Plan Odnowy Miejscowości Emów na lata 2008-2015
* Powiązania nr 5, 2015
**Ufortyfikowany Odcinek Wiązowna 1920, UG Wiązowna / wiazowna.pl,
BIP Wiązowna

Foto: Joanna Czubak, Katarzyna Gołąb, Alicja Sękowska, Ryszard Szczęsny

Zobacz także:

Emów – galeria zdjęć
Wywiad z 2010 roku z Jackiem Stojanowskim, ówczesnym przewodniczącym Zarządu Osiedla Emów

copyright

 

Share