Osy – nieproszeni goście

Share

Osy, choć pożyteczne, potrafią być uciążliwe a nawet niebezpieczne, zwłaszcza jeśli postanowią założyć gniazdo w pobliżu przebywania ludzi. Atakują w sytuacji zagrożenia. Jeżeli człowiek znajdzie się za blisko gniazda, może zostać wyśledzony przez „jego strażników” i zaatakowany.

Osy  rozbudowywujące swoje podziemne gniazdo; foto: Soebe/ Wikimedia Commons
Osy rozbudowywujące swoje podziemne gniazdo; foto: Soebe/ Wikimedia Commons

Osy potrafią kłuć wielokrotnie wstrzykując jad, który zawiera substancje uczulające i działające drażniąco na zakończenia nerwów. Miejsce ukąszenia boli i puchnie a później mocno swędzi. Jad pojedynczego owada nie jest w zasadzie groźny dla człowieka, ale już kilkaset użądleń może prowadzić do śmierci. Dodatkowo bardzo niebezpieczne są użądlenia w jamie nosowo-gardłowej oraz w układzie oddechowym z uwagi na możliwy obrzęk i związane z nim trudności w oddychaniu. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby uczulone. Nawet niewielka dawka jadu może u nich wywołać wstrząs anafilaktyczny.

Osy też wpadają w tarapaty, foto: RS
Osy też wpadają w tarapaty, foto: RS

Osy, w zależności od gatunku zakładają swoje gniazda w ziemi, dziuplach, elementach budynków, na drzewach lub krzewach. Do jego budowy wykorzystują głównie stare spróchniałe drewno, czasem szczątki innych roślin, kory drzew, zeschłych liści czy mchu.  Pozyskana w ten sposób celuloza po przeżuciu i wymieszaniu ze śliną tworzy materiał, który przypomina papier.

Gniazdo os, foto: RS
Gniazdo os, foto: RS

Wewnątrz gniazda, osy tworzą plastry złożone z jednej warstwy sześciokątnych komórek. W te komórki królowe składają jaja przyklejając je specjalną wydzieliną do dna. Z jaj wylęgają się beznogie larwy – z nich rozwijają się robotnice, które dalej rozbudowują gniazdo. Powstają nowe plastry z licznymi komórkami i gniazdo powiększa się bardzo szybko dając początek kolejnym licznym robotnicom.

Gniazdo os, foto: RS
Widoczne plastry i sześciokątne komórki z larwami, foto: RS

Największy rozwój kolonii następuje  po ok. 3 miesiącach od założenia gniazda. Dlatego najlepszym sposobem „walki” z osami w naszych domach i ogrodach jest wiosenne przeglądanie szop, altanek, poddaszy budynków mieszkalnych i usuwanie zauważonych zaczątków gniazd. Wszystkie otwory w budynku, którymi osy mogą przedostać się do środka, w tym otwierane okna, warto zabezpieczyć siatkami o trzy milimetrowych oczkach. Nie należy lekceważyć pojedynczych osobników szukających miejsca na gniazdo – trzeba je zniszczyć, zanim założą kolonię. Dotyczy to zwłaszcza szerszeni. 

Gniazdo os, Wiązowna ul. Leśna, foto: OSP Wiązowna
Gniazdo os, Wiązowna ul. Leśna, foto: OSP Wiązowna

Niszczenie rozwiniętego już gniazda os jest zadaniem trudnym i niebezpiecznym. W Wiązownie, w przypadku zagrożenia życia i zdrowia, w akcji usuwania gniazd os biorą udział strażacy. W ostatnich dniach niemalże codziennie otrzymują zgłoszenia i wyjeżdżają do pomocy. 

Ostatnie akcje OSP Wiązowna dotycząca usuwania gniazd os i szerszeni*:

24.07.2015
Majdan (hotel Brant) oraz Góraszka, ul.Kaczeńców

23.07.2015
Emów, ul.Gołębia (gniazdo szerszeni),

22.07.2015
Wiązowna, ul. Turystyczna, 2 gniazda os,

21.07.2015
Wiązowna, ul. Leśna (gniazdo os, zdjęcie wyżej w materiale)

Opracowanie: J.Filimonow;
na podstawie: materiały OSP w Łosinie Górnej (lososinagorna.osp.org.pl)
Osy w ogrodzie (wymarzonyogrod.pl)
*Ratownictwo Powiatu Otwockiego

Zdjęcia: Ryszard Szczęsny, OSP Wiązowna, Soebe/ Wikimedia Commons

Share