Kruszówiec – historia miejscowości

Share

Kruszówiec to stara wieś ze składu dóbr Dobrzynieckich herbu Ciołek założona w XV wieku. Nazwa miejscowości (dawniej Kruszowiec lub Kruszewice) pochodzi od „kruszywa”, materiału wykorzystywanego do zapraw budowlanych czy budowy dróg. Ma to związek z rodzajem podłoża pochodzenia lodowcowego i rzecznego, rozdrobnionych skał w wyniku erozji.

II połowa XVI w., wg Atlasu Historycznego Polski, pod red. W. Pałuckiego, Warszawa 1973
II połowa XVI w., wg Atlasu Historycznego Polski, pod red. W. Pałuckiego, Warszawa 1973

Na przełomie XIX i XX wieku, kruszywa pozyskiwane z tych obszarów, używano w pobliskiej cegielni Lindenfeldów w Woli Duckiej.

Najstarszy dom we wsi, foto: KW
Najstarszy dom we wsi, foto: KW

W XV w Kruszówiec, podobnie jak Rzakta, należał do parafii Kołbiel. Przy czym Kruszówiec był zdecydowanie mniejszą wioską. Podczas gdy Rzakta obejmowała 6 i 1/2 włóki ziemi uprawnej, powierzchnia Kruszówca wynosiła zaledwie 1 i 1/3 włóki a wieś miała zapewne ok. 20 mieszkańców.

Po 1556 roku, wieś znalazła się w zespole parafii św. Wawrzyńca (w Gliniance-Wawrzyńczewie) i została zapisana plebanom nowej parafii. W 1580 r. wieś miała pod uprawą 2 i 1/4 włóki gruntu i była własnością Piotra Wasowskiego. Na początku XVII wieku we wsi było pod uprawą dwie włóki ziemi ornej, a wieś zamieszkiwało sześć rodzin: Szymona Barbarzynka, Szymona i Mateusza Łożków, Piotra i Franciszka Pindarów oraz Szymona Machiadara.

Kruszówiec
foto: UW

W XVIII wieku, Kruszówiec ponownie stanowi własność proboszcza z Glinianki-Wawrzyńczewa. W 1803 roku dochód z wioski wynosił 150 florenów austriackich, z czego 15 zasilało kasę proboszcza.

W 1860 roku włościanie płacili na kościół 5 rubli i 40 kopiejek dziesięciny. Na mapach z okresu międzywojennego wieś Kruszewice należała do Gm. Glinianki powiatu Mińsko Mazowieckiego.

W czasie okupacji hilterowskiej w Kruszówcu znajdował się ośrodek konspiracyjny Armii Krajowej Rejonu „Mewa”, do której należeli m.in.: Józef i Antoni Dziedzicowe, Stanisław Pindara oraz Stanisław Zając.

Po 1958 r. sołectwo Kruszówiec znalazło się w powiecie otwockim gminy Glinianka, a od 1973 r. należy do gminy Wiązowna.

Kruszówiec, 2010
foto: KW

Opracowanie: Joanna Filimonow
na podstawie informacji otrzymanych od Krzysztofa Oktabińskiego w 2009 roku a także:
Stanisława i Krzysztof Oktabińscy „Z dziejów Glinianki i okolic”, Otwock-Wiązowna 2009
Współpraca: Urszula Wróblewska i Krzysztof Wilczek (zdjęcia)

copyright

Share