Rzakta (dawna nazwa Rzachta) – to bardzo stara wieś ze składu dóbr Dobrzynieckich herbu Ciołek. Nazwa wsi Rzachta* wywodzi się prawdopodobnie od staropolskiego słowa żniwa.

II połowa XVI w., wg Atlasu Historycznego Polski, pod red. W. Pałuckiego, Warszawa 1973*

W XV w. Rzakta należała do parafii Kołbiel. Pierwszy drewniany kościół w Kołbieli (Kolibiel) pod wezwaniem Świętej Trójcy postawiono prawdopodobnie w 1407 roku. W 1422 roku erygowano parafię, która swym zasięgiem obejmowała wiele wiosek, w tym Rzaktę z 6 i 1/2 włóki ziemi uprawnej.
Rozwój gospodarczy tej części Doliny Świdra, był zasługą klanu rycerskiego, Dobrzynieckich herbu Ciołek. Kolebką rodu był nadświdrzański Dobrzyniec. Po 1571 roku część rodu Dobrzynieckich, skoligacona z Mlądzkimi przeniosła się do Karczewa. W 1574 roku kilka łanów puszczy w okolicach Mlądza nabył od nich Florian Radzymiński herbu Brodzic (jego pradziad Jan Radzymiński był od 1483 roku właścicielem wsi Płachta, Dziechcińca i Wiązowny). Na przełomie XVI i XVII wieku na skutek mariaży córek Dobrzynieckich ich majątki przeszły w ręce Karczewskich, Rudzińskich, Świderskich, Nowomiejskich, Radziejowskich, Boglewskich.
Przed 1556 rokiem pobudowano pierwszy kościół w Gliniance. Zaraz potem erygowano parafię. Kościół otrzymał wezwania Najświętszej Maryi Panny, św. Franciszka Wyznawcy, św. Jana Apostoła i Ewangelisty, św. Wawrzyńca Męczennika. Do nowej parafii przynależały m.in: wsie królewskie: Wielgolas, Kąty i Chrosna; szlacheckie: Glinianka, Czarnówka, Rzakta, Dobrzyniec Większy i Mniejszy, Górki, Płachetka, Siwa Wola, Kruszowiec i inne.
W tym czasie jedna część Rzakty znajdowała się w rękach Wawrzyńca Dobrzynieckiego h. Ciołek, a druga była własnością jego brata Andrzeja. Podstoli czerski Wawrzyniec Dobrzyniecki h. Ciołek był inicjatorem powstania dworu i miasta Glinianka. Wybudowanie kościoła i erygowanie parafii było takim pierwszym krokiem do uzyskania miejskiej lokalizacji Wawrzyńczewa.

Pierwsza kapliczka Rzakty, foto: K. Gołąb i J. Czubak

W 1580 roku należąca do parafii w Gliniance Rzachta miała 13 łanów ziemi, a właścicielem wsi był Piotr Wasowski.
Okres potopu szwedzkiego i najazdu księcia Rakoczego (1655-1660) to dla Mazowsza czas olbrzymich zniszczeń. Dodatkowo epidemie i głód zdziesiątkowały tu populację mieszkańców.
Pod koniec XVIII wieku Rzachta wraz z Siwianką i Dobrzyńcem Mniejszym stanowiła własność szambelana Chełkowskiego.
W 1827 roku, Rzachta należąca do parafii Glinianka miała 29 domów i 185 mieszkańców.
W XIX wieku Rzachta wraz z Siwianką, młynem Tarchowizną z przyległościami należały do majątku Dobrzyniec Mały. Jego właścicielem był od 1836 roku Ludwik Adam Dmuszewski, aktor, śpiewak, reżyser teatralny, działacz społeczny, dziennikarz i jeden z dyrektorów Teatru Narodowego. Po jego śmierci w 1847 roku dobrami zarządzała Konstancja Dmuszewska.
Na początku XX wieku właścicielem Rzakty był Bolesław Pisanko.
W tym czasie w Rzakcie funkcjonowała jednoklasowa szkoła powszechna.
1916 rok – wielki pożar w Rzakcie, co m.in spowodowało, że rok później powstają pierwsze w tym rejonie dwie Ochotnicze Straże Ogniowe w Rudzienku i Gliniance.
W okresie międzywojennym działało w Rzakcie Stowarzyszenie Spożywcze „Gromada”.
W drugiej połowie XX w. Rzakta miała Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną i znacznie rozproszoną zabudowę.

Rzakta, foto: K. Gołąb i J. Czubak

W latach 1973-75, w wyniku reformy administracyjnej i likwidacji Gminy Glinianka, Rzakta znalazła sie w Gminie Wiązowna.
Pod koniec lat 70-tych zakończono budowę wodociągu w Wiązownie i ta sama inwestycja dotarła wkrótce do Glinianki i Rzakty.

Od 1 grudnia 2009 do Rzakty dojeżdża autobus linii 720 ZTM. Tym samym miejscowość uzyskała bezpośrednie połączenie komunikacyjne z Warszawą.

Opracowanie: J.Filimonow
na podstawie:
Stanisława i Krzysztof Oktabińscy „Z dziejów Glinianki i okolic”, Otwock-Wiązowna 2009
*Wg. K. Oktabińskiego.

•