Kruszówiec to stara wieś ze składu dóbr Dobrzynieckich herbu Ciołek założona w XV wieku. Nazwa miejscowości (dawniej Kruszowiec lub Kruszewice) pochodzi od „kruszywa”, materiału wykorzystywanego do zapraw budowlanych czy budowy dróg. Ma to związek z rodzajem podłoża pochodzenia lodowcowego i rzecznego, rozdrobnionych skał w wyniku erozji.

Na przełomie XIX i XX wieku, kruszywa pozyskiwane z tych obszarów, używano w pobliskiej cegielni Lindenfeldów w Woli Duckiej.

II połowa XVI w., wg Atlasu Historycznego Polski, pod red. W. Pałuckiego, Warszawa 1973*

W XV w Kruszówiec, podobnie jak Rzakta, należał do parafii Kołbiel. Przy czym Kruszówiec był zdecydowanie mniejszą wioską. Podczas gdy Rzakta obejmowała 6 i 1/2 włóki ziemi uprawnej, powierzchnia Kruszówca wynosiła zaledwie 1 i 1/3 włóki a wieś miała zapewne ok. 20 mieszkańców.

Kruszówiec, najstarszy dom we wsi, foto: WilK

Po 1556 roku, wieś znalazła się w zespole parafii św. Wawrzyńca (w Gliniance-Wawrzyńczewie) i została zapisana plebanom nowej parafii. W 1580 r. wieś miała pod uprawą 2 i 1/4 włóki gruntu i była własnością Piotra Wasowskiego.

Kruszówiec, najstarszy dom we wsi, foto: Alicja Sękowska

Na początku XVII wieku we wsi było pod uprawą dwie włóki ziemi ornej, a wieś zamieszkiwało sześć rodzin: Szymona Barbarzynka, Szymona i Mateusza Łożków, Piotra i Franciszka Pindarów oraz Szymona Machiadara.

Kruszówiec, najstarszy dom we wsi, foto: Ula Wróblewska

W XVIII wieku, Kruszówiec ponownie stanowi własność proboszcza z Glinianki-Wawrzyńczewa. W 1803 roku dochód z wioski wynosił 150 florenów austriackich, z czego 15 zasilało kasę proboszcza.

W 1860 roku włościanie płacili na kościół 5 rubli i 40 kopiejek dziesięciny. Na mapach z okresu międzywojennego wieś Kruszewice należała do Gm. Glinianki powiatu Mińsko Mazowieckiego.

Kruszówiec, foto: Ula Wróblewska

W czasie okupacji hilterowskiej w Kruszówcu znajdował się ośrodek konspiracyjny Armii Krajowej Rejonu „Mewa”, do której należeli m.in.: Józef i Antoni Dziedzicowe, Stanisław Pindara oraz Stanisław Zając.

Po 1958 r. sołectwo Kruszówiec znalazło się w powiecie otwockim gminy Glinianka, a od 1973 r. należy do gminy Wiązowna.

Kruszówiec, foto: Ula Wróblewska

Opracowanie: J.Filimonow na podstawie informacji otrzymanych od p. Krzysztofa Oktabińskiego a także:
Stanisława i Krzysztof Oktabińscy „Z dziejów Glinianki i okolic”, Otwock-Wiązowna 2009

•