Golica to mała osada, która powstała w XVI wieku i skupiała kilka gospodarstw rolnych, stawy rybne i młyn. Dziś próżno szukać Golicy na mapie. W 2008 roku wieś, położona w obrębie geodezyjnym Duchnów, została wykreślona z Urzędowego Wykazu Nazw Miejscowości w Polsce. Wieś-widmo, jak to zostało określone w jednym z artykułów w Życiu Warszawy, opublikowanym na portalu onet.pl, zniknęła z mapy województwa mazowieckiego.

W Golicy od dawna nikt nie był zameldowany. Po drugiej wojnie światowej połączono wieś z Duchnowem gdzie meldowano wszystkich mieszkańców, zarówno z Duchnowa jak i z terenu Golicy. To sprawiło, że miejscowość Golica przestała tak naprawdę istnieć i jedynym rozsądnym rozwiązaniem było wykreślenie miejscowości z oficjalnych spisów.

Przydrożny krzyż w Golicy, foto: R. Szczęsny

W 1808 roku w Golicy znajdowały się cztery domy, w których mieszkało 14 osób. W 1827 roku liczba mieszkańców wzrosła do 19. Po I wojnie światowej w Golicy było 8 budynków z 58 mieszkańcami.

Golica była w zasadzie osadą młynarską a drewniany młyn wodny z ok. poł. XIX wieku działał jeszcze do połowy XXw. Jego właścicielami byli kolejno: Merketlowie, Szczepańcy i Zielińscy.

Willa Zielińskich (dziś już ktoś inny jest właścicielem)wg stanu na dzień 22 stycz. 2010, foto: R. Szczęsny

(…) W ówczesnych latach właścicielem młyna w Golicy był p. Szczepański, który obok wspomnianego młyna prowadził gospodarstwo rybne. Młyn był dobrze utrzymany, systematycznie konserwowany i naprawiany, co w efekcie sprawiało, że w prawdzie stary młyn był zawsze sprawny i czynny.
Duszą tego młyna i kierujący pracą przy przemiale zboża, obdarzony zmysłem organizatorskim i napełnionym uroczym wigorem był p. Jan Uławski. Z nim się rolnicy umawiali co do terminu przemiału, jakości i asortymentu (…)*

Ostatnim właścicielem młyna był Eugeniusz Zieliński, który w przyległych stawach prowadził hodowlę karpi.

W latach 1942-1944 w młynie znajdował się magazyn broni wiązowskiej AK.

Młyn zamknięto odgórnym zarządzeniem w czasach PRL-u. Do dziś zachowały się jego ruiny.
Ruiny młyna w Golicy (wg stanu na dzień 22.01.2010), foto: R. Szczęsny

foto: © R. Szczęsny
Opracowanie: J.  Filimonow
na podstawie:
Krzysztof Oktabiński „Nad Mienią i Świdrem”, Otwock 2004, cz 1.
*Kazimierz Grzybowski ” Rodzinny Zagon – u źródła wspomnień – część pierwsza Wiązowna 1930 – 1939 ziemie, ludzie , obyczaje”. (udostępnione dzięki uprzejmości p.R.Szczęsnego)

************************

Golica zniknęła z map, jak zatem trafić do dawnej osady młynarskiej?

Do Golicy prowadzą dwie drogi

1. Droga wojewódzka 721 z Wiązowny przez Boryszew. 200 m za tablicą kończącą Boryszew i rozpoczynającą Duchnów jest droga w prawo (most na Mieni), skręcamy i jesteśmy w Golicy. Przy skrzyżowaniu po prawej stronie jest drewniany, okazały dom (willowy) ostatnich właścicieli pp. Zielińskich a ok 100m. dalej po tej samej stronie znajdują się ruiny młyna. Przed nimi jest mostek a pod nim płynęła „młynówka” napędzająca koło młyńskie.
   Po prawej stronie widoczne są także pozostałości stawów rybnych.
2. Druga droga prowadzi z Wiązowny. Jedziemy ul. Duchnowską (obok kościoła i cmentarza), później skręca ona w lewo i po 400 m w prawo (szpaler starych drzew)i to już jest rejon Golicy następnie przy krzyżu w lewo i obok młyna dojeżdżamy do 721

Ryszard Szczęsny

Fragment drogi z Wiązowny – po prawej stronie młyn i w oddali willa, foto: R. Szczęsny

Od autorki: Składam serdeczne podziękowania dla p. Ryszarda Szczęsnego, za pomoc w przygotowaniu artykułu.

JF

•