Boryszew – historia miejscowości

Wieś Boryszew (dawniej „Boryszów”, „Boryszewo”) została założona w 1589 roku przez Wojciecha Radzimińskiego, kasztelana czerskiego. Nazwa wsi pochodzi od skróconej formy imienia „Borzysław”, „Borzywój” – „Borzysz”. Mieszkańcy wywodzą ją od „borowy” – czyli leśnik, mieszkaniec boru.

II połowa XVI w., wg Atlasu Historycznego Polski, pod red. W. Pałuckiego, Warszawa 1973
II połowa XVI w., wg Atlasu Historycznego Polski, pod red. W. Pałuckiego, Warszawa 1973

W latach 1655-57 przez okolice Wiązowny przetoczyły się nieprzyjacielskie oddziały szwedzkie, brandenburskie czy siedmiogrodzkie ks. Jerzego Rakoczego. Boryszew uległ całkowitemu spaleniu podczas Potopu Szwedzkiego. Odbudowany następnie od podstaw miał wg rejestru pogłównego, 38 mieszkańców w 1673 roku. Z kolejnego wykazu pogłównego z 1717 roku, wynika, że Boryszew należał do parafii Wiązowna, razem ze wsiami: Tomków Las, Góraszka, Dziękciniec, Wiązowna i Płachta.

foto: AS, 2010
foto: AS, 2010

W XVIII w. Boryszewo, obok takich wsi jak: Białek, Dziechciniec, Góraszka i Wiązowna stanowi część majątku Marii z Lubomirskich Radziwiłłowej.

W 1827 roku właścicielem dóbr wiązowskich, w tym Boryszewa zostaje Tadeusz hr. Mostowski. Zimą 1831 w Boryszewie stacjonują carskie pułki gen. Geismara, rozbite później pod Wawrem.

Mapa dóbr wiązowskich, wiek XIX
Mapa dóbr wiązowskich, wiek XIX

W 1844 roku córki Tadeusza hr. Mostowskiego  sprzedają wiązowski majątek z wioskami: Białek, Boryszew, Góraszka, Izabela, Majdan, Michałówek, Mlądz, Młyn Ruda, Rycice, Wiązowna, Zbójna Góra (austeria). Nowymi właścicielami zostają: Rozalia z Rosenthalerów Kempnerowa oraz jej synowie. W 1846 roku wspólnikiem Rozalii Kempnerowej i współwłaścicielem majątku wiązowskiego  zostaje Seweryn hr. Ursuski. 1857 – Dobra Wiązowny kupują Stanisław Brykczyński i jego żona Wanda z hr. Zamoyskich. 1859 – po śmierci dziedzica następuje początek likwidacji wiązowskiego dominium.

1905 – tutejsi chłopi wysyłają żywność robotnikom strajkującym w Warszawie. W latach 1918-1919 w Boryszewie funkcjonuje Rada Delegatów Chłopskich. W 1920 roku, wieś zostaje obroniona przed bolszewikami, przez 15 DP gen. W. Junga.

Od 11 do 13.09.1939 we wsi stacjonują oddziały Nowogrodzkiej Brygady Kawalerii gen. W. Andersa. Boryszew ulega znacznemu zniszczeniu podczas bombardowania w 1944 roku.

Do niedawna częścią Boryszewa była kolonia Stefanówka. W 1991 roku, staraniem mieszkańców i ówczesnego radnego Franciszka Izdebskiego zostało utworzone samodzielne sołectwo Stefanówka a 26 lutego 2008 r. Rada Gminy Wiązowna podjęła uchwałę o wyodrębnieniu Stefanówki, jako samodzielnej jednostki osadniczej, ze wsi Boryszew.

W 2015 roku odbyły się w gminie Wiązowna wybory sołtysów i zarządów osiedli. Boryszew najdłużej czekał na nowego sołtysa. Mieszkańcy dokonali wyboru dopiero na czwartym zebraniu wiejskim, w dniu 31.07.2015. Nowym sołtysem została Anna Halladin.

Ciekawostki:
W Boryszewie, znajduje się pomnik przyrody; dąb szypułkowy

foto: AS, 2009
foto: AS, 2009

foto: Alicja Sękowska

Opracowanie: J. Filimonow
Na podstawie:
Krzysztof Oktabiński „Nad Mienią i Świdrem”, Otwock 2004, cz 1.,2.,3.
Kałuszko J., Ajdacki P., „Otwock i okolice”, wyd. II, Pruszków 2006.
Mapa z XIX w.  http://polona.pl/item/24560183/0/

copyright